جلسه کارگروه ارزیابی و ارتقای آمادگی روانشناختی و شناختی ورزشکاران رشته کشتی، ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ در آزمایشگاه ملی نقشهبرداری مغز برگزار شد. در این نشست که با حضور دکتر محمدعلی عقابیان، دکتر نظرپور، دکتر خسروآبادی، مهندس مطلبی، دکتر رستمی، علیرضا دبیر، پژمان درستکار، جاسم امیری، حسن رنگرز و دکتر خیری برگزار شد، ابعاد مختلف آمادگی شناختی و روانشناختی ورزشکاران، ضرورت ایجاد نظام جامع ارزیابی و راهکارهای عملی برای ارتقای عملکرد آنان مورد بررسی قرار گرفت.
در ابتدای جلسه، دکتر محمدعلی عقابیان با اشاره به ظرفیتهای علمی، پژوهشی، آموزشی و اجرایی مجموعه، بر استفاده از توان متخصصان حاضر برای طراحی و اجرای برنامههای آموزشی تأکید کرد. وی پیشنهاد داد محتوای علمی متناسب با نیاز ورزشکاران تهیه و در صورت تمایل متخصصان، بخشی از این محتوا در استودیوی مجموعه به صورت ویدئویی تولید شود تا علاوه بر ارائه حضوری، در اختیار ورزشکاران قرار گیرد. عقابیان همچنین بر ضرورت حرکت از «تشخیص» به سمت مداخلات مبتنی بر یک نظام تشخیصی جامع تأکید کرد و گفت وضعیت ورزشکار نباید صرفاً بر اساس یک شاخص مانند دادههای نقشه مغزی یا ارزیابی روانشناختی بررسی شود، بلکه مجموعهای از دادههای روانشناختی، شناختی، فیزیولوژیک و ورزشی باید در کنار یکدیگر تحلیل شوند.
وی با اشاره به مفهوم «بار تمرینی» خاطرنشان کرد که ورزشکار علاوه بر فشار فیزیکی، با بارهای روانی و اجتماعی نیز مواجه است و مجموعه این عوامل میتواند بر خواب، ریکاوری و عملکرد ورزشی اثر بگذارد. از همین رو، پایش مستمر وضعیت روانی ورزشکاران و حضور منظم متخصص روانشناسی یا مشاور ورزشی در کنار تیم، بهعنوان یکی از نیازهای مهم مطرح شد. همچنین پیشنهاد شد در آینده، همانند آمادگی جسمانی، شاخصها و استانداردهای مشخصی برای سنجش آمادگی شناختی و روانشناختی ورزشکاران تعریف شود تا این مؤلفهها نیز در کنار آمادگی جسمانی مورد ارزیابی قرار گیرند.
علیرضا دبیر نیز با تأکید بر ضرورت نتیجهمحور بودن برنامهها، اظهار داشت هدف از این طرح صرفاً برگزاری جلسات آموزشی و ارائه مباحث تئوریک نیست، بلکه اقدامات باید به شکل عملی و با هدف ارتقای عملکرد ورزشکاران در عرصههای بینالمللی طراحی شود. وی بر ضرورت ارائه محتوای ساده، کاربردی و متناسب با شرایط ورزشکاران تأکید کرد و گفت در گام نخست باید ضرورت ارزیابیها و خدمات روانشناختی و شناختی برای ورزشکاران تبیین شود تا با جلب اعتماد و مشارکت آنان، زمینه اجرای مراحل تخصصیتر فراهم شود.
در ادامه، دکتر خسروآبادی با اشاره به نتایج ارزیابیهای انجامشده در تیم ملی، از شیوع قابل توجه مشکلات خواب در میان ورزشکاران مورد بررسی خبر داد و عنوان کرد حدود ۹۰ درصد ورزشکاران با نوعی مشکل خواب مواجه بودهاند. وی تأکید کرد ارزیابی خواب نباید تنها به پرسش درباره دیر خوابیدن یا بیدارشدنهای شبانه محدود شود، بلکه الگوی خواب و مراحل مختلف آن باید به صورت دقیق و نظاممند بررسی شود. همچنین ارائه نتایج ارزیابیها به خود ورزشکاران به زبان ساده و کاربردی، میتواند به افزایش آگاهی و ایجاد انگیزه برای اصلاح رفتار و پیگیری وضعیت سلامت کمک کند. وی در عین حال تأکید کرد مداخلات لزوماً به فناوریهایی مانند نوروفیدبک و بایوفیدبک محدود نیست و روشهایی همچون آموزش مهارتهای خودتنظیمی، تمرینهای تنفسی و مدیریت استرس نیز میتوانند در موارد مناسب مورد استفاده قرار گیرند.
حسن رنگرز نیز با اشاره به تجربههای گذشته در تیمهای ورزشی، بر ضرورت جلوگیری از ورود افراد غیرمتخصص به حوزه مداخلات روانشناختی و مشکلات خواب ورزشکاران تأکید کرد. وی نسبت به تجویز یا پیشنهاد دارو برای مشکلات خواب و اضطراب بدون ارزیابی دقیق و توجه به شرایط فردی ورزشکار هشدار داد و بر ضرورت ارزیابی تخصصی، هدایت صحیح ورزشکاران و پرهیز از اقدامات خودسرانه تأکید کرد.
پژمان درستکار نیز شرایط اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی، شهرت، مسائل مالی و انتظارات اجتماعی را از جمله عوامل مؤثر بر فشار روانی ورزشکاران عنوان کرد و توضیح داد که برای بسیاری از ورزشکاران، نتیجه مسابقات میتواند با آینده اقتصادی و اجتماعی آنان گره خورده باشد. به همین دلیل، فشار مسابقات تنها یک فشار ورزشی نیست و باید مجموعه عوامل مؤثر بر وضعیت روانی، عملکرد و آمادگی ذهنی ورزشکاران مورد توجه قرار گیرد.
در بخش دیگری از جلسه، بر ایجاد یک «پروفایل جامع» برای هر ورزشکار تأکید شد؛ پروفایلی که علاوه بر نتایج ارزیابیهای شناختی و روانشناختی، اطلاعات فردی، پزشکی، خانوادگی و ورزشی، وضعیت خواب، بار تمرینی، شاخصهای عملکردی و سایر عوامل مؤثر بر عملکرد را دربرگیرد. همچنین پیشنهاد شد ارزیابی و مداخلات به صورت فردمحور و بر اساس ویژگیها و نیازهای اختصاصی هر ورزشکار طراحی شود؛ چراکه یک برنامه یا مداخله یکسان ممکن است برای افراد مختلف نتایج متفاوتی داشته باشد.
از دیگر محورهای مهم این نشست، استفاده از ظرفیت تحلیل داده و هوش مصنوعی بود. بر اساس پیشنهاد مطرحشده، پس از جمعآوری و یکپارچهسازی دادههای ورزشکاران میتوان از ابزارهای تحلیل داده و هوش مصنوعی برای شناسایی الگوهای عملکردی و پشتیبانی از تصمیمگیری تخصصی استفاده کرد؛ بهویژه در سه حوزه آمادگی ذهنی، کیفیت ریکاوری و پیشگیری از آسیب. همچنین بر ضرورت هماهنگی میان روانشناس، پزشک، فیزیوتراپیست، مربی، بدنساز و سایر متخصصان تأکید شد تا وظایف هر بخش به صورت شفاف مشخص شده و از موازیکاری و تداخل وظایف جلوگیری شود.
در ادامه، تشکیل یک کارگروه مشترک برای پیگیری موضوعات مطرحشده در جلسه پیشنهاد شد و دکتر جاسم امیری، دکتر رستمی، حسن رنگرز، دکتر خسروآبادی، دکتر نظرپور و دکتر خیری بهعنوان اعضای پیشنهادی این کارگروه معرفی شدند. همچنین پیشنهاد شد نمایندگانی از حوزههای مدیریت، روانشناسی، بدنسازی و سایر حوزههای مرتبط از سوی تیم معرفی شوند تا متناسب با موضوع جلسات در کارگروه حضور داشته باشند.
بر اساس جمعبندی جلسه، مقرر شد محتوای کارگاههای آموزشی متناسب با سطح و شرایط ورزشکاران و با رویکردی ساده، کاربردی و مثالمحور تهیه شود؛ ورزشکاران ابتدا نسبت به ضرورت و اهمیت ارزیابیها توجیه شوند و سپس فرآیند سنجش آغاز شود. همچنین ارزیابی خواب، استرس، اضطراب، آمادگی ذهنی و سایر عوامل مؤثر بر عملکرد در برنامه قرار گیرد و دادههای روانشناختی، شناختی، فیزیولوژیک و ورزشی به صورت یکپارچه بررسی شود. ایجاد پروفایل اختصاصی برای هر ورزشکار، بررسی امکان حضور مستمر روانشناس یا مشاور آشنا با فضای ورزش، هماهنگی میان اعضای تیم و تشکیل کارگروه مشترک نیز از دیگر موارد مورد توافق بود.
در بخش مصوبات اجرایی، برای تیم کشتی آزاد بزرگسالان برگزاری نخستین کارگاه آموزشی در تاریخ ۱۳ شهریور در نوبت بعدازظهر و ادامه ارزیابیها و تکمیل فرآیند سنجش در بازه زمانی ۲۰ شهریور، با هماهنگی برنامه اردو و تمرینات تیم، تعیین شد. همچنین برای تیم کشتی فرنگی نوجوانان، برگزاری نخستین کارگاه آموزشی در اول شهریور در کمپ و در نوبت بعدازظهر و انجام بخشی از فرآیند سنجش و ارزیابی در ۱۵ شهریور پیشبینی شد. ساعت دقیق ارزیابیها نیز پس از هماهنگی میان تیم، متخصصان و مسئولان اجرایی و با توجه به برنامه تمرینی ورزشکاران تعیین خواهد شد.
این نشست در نهایت بر شکلگیری یک رویکرد جامع، دادهمحور و فردمحور برای ارتقای آمادگی روانشناختی و شناختی ورزشکاران کشتی تأکید داشت؛ رویکردی که در آن ارزیابی علمی، پایش مستمر، مداخله تخصصی، هماهنگی میان اعضای تیم و بهرهگیری از ظرفیتهای تحلیل داده و هوش مصنوعی، در کنار آمادگی جسمانی ورزشکار مورد توجه قرار میگیرد.
