آزمایشگاه بیوفیدبک و نوروفیدبک

بیوفیدبک

بیوفیدبک یک روش درمانی است که از ذهن برای کمک به بدن استفاده می‌کند. این روش این کار را با تجهیزات تخصصی انجام می‌دهد که برای شناسایی و تقویت فرآیندهای فیزیولوژیکی ظریف مرتبط با استرس و ارائه بازخورد فوری در مورد افزایش یا کاهش آن، با استفاده از نشانه‌های صوتی و تصویری طراحی شده‌اند. این انعکاس فیزیولوژیکی یک حلقه بازخورد ایجاد می‌کند که به مراجع شما اجازه می‌دهد از واکنش‌های داخلی عمدتاً ناخودآگاه به استرس آگاه شود و یاد بگیرد که آنها را کنترل کند. در این روش فرد بینشی از آنچه در داخل بدن می‌گذرد به دست می‌آورد و برطبق فیدبک دریافتی، یاد می‌گیرد که الگوهای رفتاری خود را برای بهبود سلامت و عملکرد تغییر دهد. هر تغییری که هدف درمان و یا مطلوب فرد باشد، پاداش می‌گیرد و منجر به یادگیری الگوهای جدید رفتار می‌شود. در این تکنیک فرد با نظارت و استفاده از اطلاعات فیزیولوژیکی به اصلاح و بهبود عملکردهای فیزیولوژیکی می‌پردازد.

بیوفیدبک از حسگرهای فیزیولوژیکی برای اندازه‌گیری برانگیختگی با رسانایی پوست (GSR)، جریان خون محیطی با دمای دست و تنش عضلانی با الکترومیوگرافی (EMG) استفاده می‌کنند. یک دستگاه رمزگذار چند کاناله، سیگنال‌های فیزیولوژیکی را به یک نرم‌افزار قدرتمند جمع‌آوری داده و بیوفیدبک چندرسانه‌ای ارسال می‌کند تا تغییرات فیزیولوژیکی را به اطلاعات شهودی و قابل فهم تبدیل کند که مراجع شما می‌تواند برای یادگیری خودتنظیمی از آن استفاده کند.

کاربردهای بیوفیدبک

مزیت مهم بایوفیدبک این است که روشی ایمن، بدون عوارض جانبی بوده و اغلب در کنار سایر درمان ها برای افزایش اثربخشی استفاده میشود.

الف)استفاده در peak performance: بیوفیدبک برای عملکرد اوج، فراتر از کاربردهای درمانی، با هدف بهینه‌سازی عملکرد ذهنی ارائه می‌شود. متخصصانی که ورزشکاران، هنرمندان و مدیران ارشد را مربیگری می‌کنند، بیوفیدبک ، آموزش تغییرپذیری ضربان قلب (HRV) و نوروفیدبک را با هم ترکیب می‌کنند تا به مراجعین خود کمک کنند تا در سطح بالایی به طور مداوم عمل کنند. عملکرد اوج ، پروتکل‌های خودتنظیمی قدرتمندی را در خود جای داده‌اند که به شما امکان می‌دهد به مراجعین کمک کنید تا سیستم عصبی خودکار (ANS) خود را برای مدیریت بهتر استرس، به حداکثر رساندن HRV برای افزایش انعطاف‌پذیری قلبی عروقی و ورزش سیستم عصبی مرکزی (CNS) خود برای دسترسی و حفظ وضعیت عملکرد بهینه، بازآموزی کنند.می‌توانید به اجراکنندگان خود مهارت‌های خودتنظیمی پیشرفته بدهید.

ب)کاربردهای بایوفیدبک در حوزه های مختلف پزشکی و سلامت بسیار گسترده است و بر اساس منابع معتبر، شامل موارد زیر میشود:

کاهش درد مزمن: با کمک بایوفیدبک میتوان عضلات سفت را شناسایی و با آموزش تکنیکهای آرامسازی، دردهای مزمنی مانند درد کمر، درد شکم، فیبرومیالژیا و اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی را کاهش داد.

درمان سردرد و میگرن: بایوفیدبک به کاهش تنش عضلانی و استرس کمک میکند و میتواند هم تعداد و هم شدت سردردها و میگرنها را کاهش دهد، به ویژه هنگامی که همراه با دارو استفاده شود.

کاهش اضطراب: این روش باعث آگاهی از واکنشهای بدن به استرس و اضطراب شده و آموزش کنترل آنها را ممکن میسازد.

درمان بی اختیاری ادرار و مدفوع: بایوفیدبک با تقویت عضلات کف لگن به افراد کمک میکند کنترل بهتری بر ادرار و مدفوع خود داشته باشند و در کودکان مبتلا به شب ادراری و افراد دارای بیاختیاری مدفوع مفید است.

تنظیم فشار خون: اگرچه اثرات آن به اندازه داروها قوی نیست، بایوفیدبک میتواند فشار خون را به طور ملایم کاهش دهد.

بهبود عملکرد ورزشی، تحصیلی و سلامت روان: بایوفیدبک برای افزایش تمرکز، کاهش استرس و بهبود عملکرد در ورزش و آموزش کاربرد دارد.

کمک به کنترل اختلالات روانی و افسردگی: مطالعات نشان دادهاند که بایوفیدبک میتواند توانمندیهای درمانی در شرایطی مانند افسردگی داشته باشد.

ج) برای اندازه گیری زمان واکنش (Reaction Time – RT) از بایوفیدبک استفاده میشود که منظور اندازه گیری های بسیار دقیق پاسخ ها به محرک های دیداری و شنیداری است.

مکانیزم عمل بیوفیدبک

در طول جلسه بیوفیدبک، الکترود یا حسگرهایی به پوست شما متصل می‌شوند. این حسگرها سیگنال‌هایی را به مانیتور ارسال می‌کنند که به صورت صدا، نور یا تصویری نمایش داده می‌شود و نشان‌دهنده ضربان قلب و تنفس، فشار خون، دمای پوست، تعریق یا فعالیت ماهیچه‌ای شماست.

نوروفیدبک

نوعی بیوفیدبک است که از فعالیت الکتریکی مغز استفاده می‌کند،الکترودها در یکی یا دو نقطه کلیدی روی جمجمه طبق استاندارد بین المللی ۱۰-۲۰ قرار می گیرند و حسگرهای الکتروانسفالوگرافی (EEG) سیگنالهای الکتریکی بسیار کوچک تولید شده توسط نورونهای نزدیک به الکترودها را اندازهگیری میکنند. هرگاه نواحی مختلف مغز درگیر فعالیت ذهنی شوند، بازخوردهای صوتی و تصویری به مراجع کمک میکند تا تغییرات در حالات ذهنی مانند خوابآلودگی یا تمرکز را شناسایی کرده و یاد بگیرند که به طور ارادی فرکانسهای خاصی را در آن نواحی انتخاب شده افزایش یا کاهش دهند.

پروتکل های نوروفیدبک برای آموزش باندهای فرکانسی استاندارد (دلتا، تتا، آلفا، بتا و گاما) روی نواحی خاص مغز و همچنین فرکانس های خاص در نقاط انتخاب شده، مانند ریتم حسی-حرکتی (SMR) که بر قشر حرکتی ثبت میشود، به کار میروند. حسگر مادون قرمز غیرفعال (pIR) میتواند برای پایش و آموزش تغییر دمای پیشانی مرتبط با افزایش یا کاهش جریان خون استفاده شود. دستگاه رمزگذار چندکاناله سیگنال های فیزیولوژیکی را به نرم افزار قدرتمند جمع آوری داده و زیرفیدبک چندرسانه ای ارسال میکند تا تغییرات فیزیولوژیک را به اطلاعات شهودی و قابل فهم تبدیل کند که مراجع بتواند با آن خودتنظیمی را بیاموزد. با استفاده از روش های شرطی سازی عامل، بازخورد صوتی و تصویری برای تقویت افزایش یا کاهش فرکانس های هدفمند امواج مغزی استفاده میشود.

کاربرد نوروفیدبک

اختلالات مربوط به سیستم عصبی: برای اختلالات مختلفی مانند ADHD، اپیلپسی، و بازتوانی پس از سکته مغزی یا بیماریهای نورولوژیک مانند پارکینسون مفید است.

بهبود عملکرد ورزشی، تحصیلی و سلامت روان: بایوفیدبک برای افزایش تمرکز، کاهش استرس و بهبود عملکرد در ورزش و آموزش کاربرد دارد.

مکانیزم عمل نوروفیدبک

الکترودهایی روی جمجمه فرد قرار می‌گیرد و امواج مغزی را دریافت می‌کند. این امواج توسط دستگاه آمپلی‌فایر تقویت شده و به پردازنده انتقال می‌یابد. سپس بسته به پروتکل و موج مغزی شناسایی شده، آزمودنی فیدبک مثبت یا منفی دریافت می‌کند. این چرخه به همین شکل ادامه پیدا می‌کند تا آزمودنی بتواند حالت مغزی که موجب فیدبک مثبت می‌شود را حفظ کند.