آزمایشگاه ردیاب چشمی (Eyetracker)

 ردیابی چشمی یکی از قدرتمندترین ابزارها در علوم رفتاری، بازاریابی و علوم اعصاب شناختی است که به محققان اجازه می‌دهد تا با دقت بالا، مسیر توجه بصری انسان را نقشه‌برداری کنند. این فناوری فراتر از ثبت صرف حرکات چشم است؛ بلکه پنجره‌ای است به سوی فرآیندهای شناختی در لحظه وقوع. در واقع، ردیابی چشمی به درک دقیق فرآیندهای توجه، ادراک و تصمیم‌گیری انسان کمک می‌کند.

این فناوری، که از پردازش پیشرفته تصویر و الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای ردیابی حرکات و جهت نگاه کاربر استفاده می‌کند، داده‌های بسیار ارزشمندی را در مورد علاقه‌مندی‌ها، توجهات و الگوهای رفتاری کاربران به دست می‌آورد.

برای دستیابی به داده‌های دقیق، سیستم‌های ردیابی چشمی، داده‌های بنیادین را با دقت بالا ثبت می‌کنند. این داده‌ها شامل سه مؤلفه اصلی حرکتی چشم، شامل تثبیت‌ها (Fixations)  (لحظات تمرکز بر یک نقطه) ، حرکات سریع (Saccades) (جهش‌های سریع بین نقاط تمرکز)، و پلک زدن‌ها (Blinks) است. علاوه بر این، داده‌های فیزیولوژیک مردمک مانند قطر مردمک و تغییرات آن نیز به‌طور موازی ثبت می‌شوند. با استفاده از الگوریتم‌های پردازشی قدرتمند، ما از این داده‌های بنیادین، پارامترهای مشتق‌شده و تحلیلی پیشرفته‌تری استخراج می‌کنیم که بینش‌های عمیق‌تری ارائه می‌دهند.

این پارامترهای مشتق‌شده شامل موارد زیر است: شاخص‌های کارایی مانند زمان اولین نگاه به ناحیه مورد علاقه (AOI) ؛ شاخص‌های بار شناختی (که با تحلیل داده‌های قطر و تغییرات مردمک تعیین می‌شوند)؛ تحلیل‌های کمی (مانند میانگین مدت زمان تثبیت و سرعت حرکت چشم) و تحلیل مسیر نگاه به منظور تعیین توالی و جستجوی اطلاعات.

کاربردهای ردیاب چشمی

ردیاب چشمی در حوزه‌های مختلفی کاربرد دارد، از جمله:

  • نورومارکتینگ
  • تعامل انسان و ماشین (HCI)
  • طراحی رابط کاربری (UX/UI)
  • علوم اعصاب شناختی و روان‌شناسی تجربی
  • تحقیقات سایکوموتور و شبیه‌سازی‌های حرکتی
  • ارزیابی بار کاری شناختی در محیط‌های عملیاتی

برای دستیابی به داده‌های دقیق فوق، سیستم‌های ردیابی چشمی از ترکیب هوشمندانه‌ای از سخت‌افزار و الگوریتم‌های پیشرفته استفاده می‌کنند.

ثبت مولتی مدال ردیاب چشمی

با بهره‌گیری از سیستم‌های ردیابی چشمی قابل حمل، دامنه کاربرد این تکنولوژی از محیط آزمایشگاه فراتر رفته و در حوزه‌هایی که نیاز به مشاهده رفتار بصری در شرایط طبیعی است، انقلابی ایجاد کرده است. در نورومارکتینگ، ترکیب داده‌های مسیر نگاه (که نقاط کانونی توجه روی بسته‌بندی یا تبلیغات را مشخص می‌کند) با تحلیل‌های الکتروانسفالوگرافی، عمق درگیری احساسی مصرف‌کننده را نسبت به آن محرک‌ها می‌سنجد و به بهینه‌سازی استراتژی‌های بصری کمک می‌کند. علاوه بر این، تحلیل شناختی و تعامل انسان و ماشین (HCI) از این هم‌افزایی بهره می‌برد؛ همگام‌سازی ردیابی چشم با EEG امکان می‌دهد تا دقیقاً مشخص شود چه زمانی یک طراحی رابط کاربری باعث بار شناختی غیرضروری شده است.

در حوزه‌های سایکوموتور و نورولوژیک، تلفیق ردیابی چشم با الکترومایوگرافی برای تحلیل ارتباط مستقیم بین نیت بصری و اجرای حرکتی (مانند واکنش‌های راننده در جاده) ضروری است. این رویکرد همچنین در شبیه‌سازی محیط‌های واقعیت مجازی برای سنجش منابع پردازشی استفاده می‌شود. در نهایت، این تجهیزات به طور خاص برای تحلیل بار کاری شناختی در محیط‌های واقعی طراحی شده‌اند؛ جایی که ما می‌توانیم به صورت عینی و با استفاده از معیارهایی نظیر تغییرات مردمک، میزان تلاش ذهنی کارکنان در محیط‌های عملیاتی را بدون ایجاد مزاحمت در فرآیند کاری، اندازه‌گیری کنیم.

در آزمایشگاه ردیاب چشمی ثبت‌های مولتی مدال زیر جهت ارائه خدمت به کلیه پژوهشگران ارائه می‌گردد:

  • Eye Tracking-EEG
  • Eye Tracking-VR
  • Eye Tracking-EMG
  • Eye Tracking-fNIRS

کارشناسان این بخش

علیرضا رضایی زنگنه
مسئول بخش ارزیابی رفتاری و نورومکانیک
بهاره سیاهلو
بهاره سیاهلو
کارشناس ردیاب چشمی و نورومکانیک
رقیه پورعبدالهی
رقیه پورعبدالهی
کارشناس واقعیت مجازی و ردیاب چشمی